Gabriela Janiszewska Translite

Tag Archives: angielski

Czy obcojęzyczne nazwy firm powinno się odmieniać?

Image courtesy of Stuart Miles / FreeDigitalPhotos.net

Często przy okazji tłumaczenia wszelakich dokumentów firmowych (umów, regulaminów, prezentacji itp.) napotykamy na nazwy firm. Specyfika języka polskiego, a przede wszystkim nieszczęsna odmiana przez przypadki, zmusza nas do jakiejś reakcji na takie spotkanie. Jakie rozwiązania tłumaczeniowe możemy w tej sytuacji zastosować?

Skuteczne sposoby na nauczenie się czasowników nieregularnych

Każdy, kto uczy się języka angielskiego i niemieckiego, zetknął się (lub wkrótce zetknie) z czasownikami nieregularnymi (po niemiecku nazywanymi również czasownikami mocnymi). Chodzi tu o takie czasowniki, które odmieniają się nieregularnie w czasie przeszłym np. fall – fell – fallen, essen – aß – gegessen. Niestety na pewnym etapie nauki tych dwóch języków po prostu trzeba się ich nauczyć, aby móc przejść do bardziej zaawansowanych tematów i aby w ogóle móc się porozumieć. Ale jak nauczyć się czasowników nieregularnych szybko i skutecznie? Wydaje mi się, że znam kilka całkiem niezłych sposobów.

1. Przepisywanie z podziałem na grupy

Jestem wzrokowcem i dlatego nauka słówek poprzez ich przepisywanie zawsze się u mnie doskonale sprawdza. A o co chodzi z podziałem na grupy? Zarówno w języku angielskim, jak i niemieckim można zauważyć pewne prawidłowości w budowie czasowników nieregularnych, np. know – knew – known, throw – threw – thrown, grow – grew – grown czy heißen – hieß – geheißen, reißen – riss – gerissen. Dlatego najpierw proponuję przepisać wszystkie czasowniki nieregularne, których mamy się nauczyć, dzieląc je na grupy o podobnej budowie. Potem proponuję jeszcze raz przepisać wszystkie czasowniki, ale z podziałem na grupy tematyczne, np. wszystkie czasowniki dotyczące przemieszczania się, wszystkie czasowniki dotyczące zmysłów itp. Ta metoda łączy w sobie zarówno naukę poprzez czytanie słówek, jak i interakcję z nimi – musimy zaobserwować podobieństwa, wymyślić grupy i przepisać słówka. Jeśli najlepiej zapamiętujecie informacje podczas czytania, koniecznie przetestujcie tę metodę!

2. Komputerowe odpytywanie ze słówek

Aby nauczyć się czasowników nieregularnych, możemy skorzystać też z programów i stron internetowych do przepytywania. Ta metoda najlepiej sprawdza się, gdy już kojarzymy mniej więcej, jakie są formy czasowników nieregularnych, dlatego proponuję zastosować ją jako uzupełnienie metody nr 1. Przez całe studia korzystałam z darmowego programu Teachmaster, do którego można wrzucać listy słówek, z których chcemy być odpytani. Na czym to polega? Program wyświetla nam na przykład słówko po polsku, a my wpisujemy odpowiedź. Następnie nasza odpowiedź jest porównywana z bazą danych i oznaczana jako poprawna lub błędna. Jeżeli udzieliliśmy błędnej odpowiedzi, pytanie wraca do puli i będziemy musieli jeszcze raz na nie odpowiedzieć (i tak aż do skutku). Program ma tę wadę, że listy słówek trzeba stworzyć samodzielnie, co jest pracochłonne. Z drugiej strony jednak już w trakcie wprowadzania słówek do programu zaczynamy je zapamiętywać, a poza tym umożliwia nam to dowolne kształtowanie materiału, który chcemy opanować. Z programu Teachmaster można korzystać w trakcie nauki dowolnego języka – ja uczyłam się za jego pomocą angielskiego, niemieckiego i hiszpańskiego.

Możemy również skorzystać z gotowych ćwiczeń dostępnych w internecie, na przykład na stronie englisch-hilfen.de lub English Page. W sklepie Google Play można też znaleźć różne aplikacje umożliwiające naukę czasowników nieregularnych na telefonach z systemem Android, co jest o tyle dobrym rozwiązaniem, że można uczyć się słówek na przykład w czasie porannej podróży autobusem do pracy czy na uczelnię.

3. Fiszki

Fiszki w ostatnich latach robią zawrotną karierę. Ja zaczęłam z nich korzystać, gdy rozpoczęłam intensywniejszą naukę niemieckiego w liceum, więc dość późno, ale warto było, bo jest to też skuteczna metoda. Oczywiście można kupić gotowe, bardzo atrakcyjnie wykonane zestawy fiszek (niestety są dość drogie), ale polecam wykonywanie ich samodzielnie, gdyż w ten sposób również się uczymy. Można wykonać je ręcznie albo za pomocą komputera. Polecam stworzenie listy słówek w Excelu, a następnie wstawienie ich do Worda za pomocą opcji korespondencji seryjnej. Znalazłam również specjalny program Fiszka 1.0, za pomocą którego można wydrukować fiszki dwustronnie na podstawie listy słówek w formacie .txt. Można też korzystać z wirtualnych fiszek np. na stronie Flashcard Exchange (można tam stworzyć swój własny zestaw), Englishpage.com i Fiszkoteka (wymaga założenia konta).

Mam nadzieję, że powyższe metody przypadną Wam do gustu i sprawdzą się w Waszym przypadku. Szczególnie polecam pierwszy sposób, który co prawda jest bardzo staroświecki (hipsterski :D) i dość czasochłonny, ale bardzo skuteczny. A jak Wy uczycie się/uczyliście się czasowników nieregularnych? Znacie jakieś sprawdzone metody?

False Friends

Kubki termiczne

 

Urodzinowy konkurs rozstrzygnięty, kubki termiczne wędrują pocztą do zwycięzców, czas więc napisać coś więcej o false friends, które na nich widnieją. False friends (wyrażenie to jest niekiedy tłumaczone jako fałszywi przyjaciele) to takie słowa, które mylą nam się z właściwym tłumaczeniem danego słowa na angielski/polski, ponieważ mają bardzo podobną wymowę i/lub pisownię. Gdy nie znamy jakiegoś słówka, a próbujemy coś na szybko wymyślić, często możemy wpakować się na taką „językową” minę. Punktem wyjścia listy, którą przygotowałam na podstawie materiałów dostępnych w internecie i słownika, są polskie słowa, które sprawiają kłopoty przy tłumaczeniu na angielski. W tabeli można znaleźć wszystkie słowa z kubka termicznego. Tutaj można pobrać plik z tabelą w formacie XLSX (kliknij łącze prawym przyciskiem i wybierz opcję Zapisz jako). Jeśli chcesz przygotować sobie fiszki do nauki, załadować dane z tabeli do programu do nauki słówek lub przygotować materiały dla uczniów, możesz śmiało z niego skorzystać.

Słowo polskieBłędne tłumaczenie na angielskiPrawdziwe znaczenie angielskiego słowaWłaœciwe tłumaczenie polskiego słowa
adwokatadvocatezwolennikbarrister, attorney
aferaaffairsprawa, romans, interesscandal
akordaccordzgoda, porozumieniechord
aktualnyactualrzeczywisty, faktycznypresent, current
amatorskiamatorymiłosnyamateur
anginaanginadusznicatonsillitis
antykianticsbłazeństwaantiques
apartamentapartmentmieszkaniesuite
aparycjaapparitionzjawalooks
atletaathletelekkoatleta, sportowiecstrongman
audycjaauditionprzesłuchanie (do roli)radio programme
ażurowyazurelazurowyopenwork
basenbasinumywalkaswimming pool
batonbatonbatutabar
benzynabenzenebenzenpetrol, gasoline
biletbilletkwatera (żołnierska)ticket
blankietblanketkocblanket
boksboxboksowanie się (czasownik)boxing
butbootbut z cholewą, kozakshoe
centralacentralcentralnyheadquarters, head office
cenzuracensurepotępienie, ostra krytykacensorship
charakteryzacjacharacterizationopis, charakterystykamake-up
cylindercylinderbryła geometryczna, część mechanizmutop hat
datadatadanedate
dewocjadevotionoddanie, poœświęceniereligious bigotry
dresdresssukienkatracksuit
dyrekcjadirectionkierunek, stronamanagement
dyskretnydiscreteodrębny, wyraźŸnydiscreet
dyspozycjadispositionusposobienieorder, instruction,
dysputadisputespórdebate
dywandivanotomana, sofacarpet
ekonomiaeconomygospodarkaeconomics
ekspedientexpedientœśrodek doraźŸnyshop assistant
ekspertyzaexpertisebiegłość(expert) opinion
ekstraextradodatkowy, zbędnygreat
ekstrawagancki (o kimśœ)extravagantrozrzutny, przesadnyeccentric
etykietaetiquettezasady zachowania, savoir vivrelabel
ewentualnyeventualostateczny, końcowypossible
ewidencjaevidencedowód, śœwiadectworecords, files
fabrykafabrictkanina, wyróbfactory
facetfacetaspekt, strona, fasetaguy, fellow
fagotfaggotpęk, wiązkabassoon
fatalnyfatalœśmiertelnyterrible
fatygafatiguezmęczenietrouble
fizykphysicianlekarzphysicist
frekwencja (wyborcza)frequencyczęstotliwoœśćturnout
gabinetcabinetszafkaoffice, study, surgery
gemgemklejnotgame
genialnygenialuprzejmy, towarzyskibrilliant
gustgustpodmuchtaste
hazardhazardzagrożenie, niebezpieczeństwogambling
herbherbziołocoat of arms, emblem
hymn (państwowy)hymnjako gatunek literackianthem
karawancaravanprzyczepa turystyczna, karawana na pustynihearse
karnacjacarnationgoŸździkcomplexion
kartoncartonopakowaniecardboard
kaskcaskbeczułkahelmet
kaucjacautionostrożnoœśćbail, deposit
klozetclosetszafa w śœcianietoilet, lavatory
kolacjacollationlekki posiłek, porównaniedinner/supper
kolegacolleaguewspółpracownikfriend
kolonia (dla dzieci)colonykolonia (jakiegoœś kraju)summer camp
kombatantcombatantwalczący, bojownikveteran
komplementcomplementdopełnieniecompliment
kompozytorcompositorzecercomposer
komunalnycommunalwspólnymunicipal
komunikacja miejskacommunicationkomunikacja, porozumiewanie siępublic transport
kondukt (żałobny)conductzachowaniecortege, funeral procession
konfekcjaconfectionerysłodyczeready-made clothes
konfidentconfidentpewny siebieinformer
konkurentconcurrentjednoczesny, zgodny, zbieżnyrival, competitor
konkursconcoursehala, zgromadzenie ludzicompetition, contest
konsekwentnyconsequentwynikający, będący następstwemconsistent, constant
konserwaconservekonfituracanned food
krawatcravatfulartie
kreaturacreaturestworzenie, żywa istotamonster
lekturalecturewykładreading
literatliteratepiœśmiennywriter, man of letters
lokallocalmiejscowy, lokalnypremises
lunatyklunaticwariatsomnambulist, sleepwalker
magazynmagazineczasopismo, programwarehouse
mandatmandatemandat wyborczyfine
manifestmanifestujawnićmanifesto
markamarkocenamake (of a car), brand
modamodesposób, trybfashion
nowelanovelpowieœśćshort story
obligacjaobligationobowiązekbond
obskurnyobscuremało znanyshabby
obstrukcjaobstructionprzeszkodaconstipation
okupantoccupantmieszkaniec, lokatoroccupier
ordynarnyordinaryzwyczajny, zwykłyrude, offensive
paragonparagonniedoœścigniony wzórreceipt
paragrafparagraphakapitsection, clause
pastapastamakaronpaste, polish (shoes)
pensjapensionemeryturasalary
portmonetkaportmanteauwalizka, kufer podróżnypurse
prezerwatywapreservativekonserwantcondom
proces sądowyprocessprocedura, procestrial
prospektprospectszansa, perspektywyprospectus, leaflet, brochure
prowizjaprovisionklauzula, postanowienie, œświadczeniecommission
pupilpupiluczeń w szkole podstawowej, Ÿźrenicapet, favourite
rajdraidnapad, najazdrally
raportrapportdobre stosunkireport
receptareceiptparagonprescription
reklamacjareclamationrekultywacja, karczowanie lasucomplaint
rekwizytrequisitewymaganyprop
rentarentczynszpension, allowance
rewizjarevisionzmiana, korekta, powtórka przed egzaminemsearch
rumorrumourplotka, pogłoskanoise
smokingsmokingpaleniedinner jacket, tuxedo
spikerspeakergłośœnik, mówcaannouncer
szaletchaletdomek w stylu alpejskimpublic toilet
szefchefszef kuchniboss
urna wyborczaurnurna na prochyballot box
wagonwagonwózcarriage, car

Źródła: Angliści.pl, Lorki.pl, Unleashed English, Słownik polsko-angielski Wydawnictwa Naukowego PWN

Konkurs z okazji pierwszych urodzin Translite!

Luty to miesiąc świętowania. 1 lutego założyłam działalność, 14 lutego są Walentynki, 17 lutego moje urodziny (w tym roku też wyjątkowe, bo obchodzę ćwierćwiecze), a 27 lutego moje imieniny. Jeżeli dodać do tego urodziny krewnych i znajomych, to można cały luty przehulać. Ale do rzeczy…

Z okazji pierwszych urodzin Translite ogłaszam konkurs na najbardziej kłopotliwe angielskie słowo! Które słowo trudno Wam zapamiętać? Które słowo jest Wam ciężko wymówić? Z czym Wam się ono kojarzy? Albo dlaczego z niczym Wam się nie kojarzy? Podajcie jedno takie słowo i krótko uzasadnijcie swój wybór, korzystając z aplikacji konkursowej na Facebooku. Autorzy najciekawszych zgłoszeń zostaną nagrodzeni kubkiem termicznym z wygrawerowanymi angielskimi false friends! Konkurs trwa do 17 lutego.Nagrody w konkursie Translite

Powodzenia!

Rozstrzygnięcie konkursu!

Trudno było wybrać 3 najlepsze odpowiedzi spośród 96 innych, często równie ciekawych! Niektóre słówka takie jak available, queue, simultaneous, LlanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogochHippopotomonstrosequippeddaliophobia (:-P) powtarzały się kilka razy, więc myślę, że warto będzie poświęcić im osobny wpis na blogu :). Ostatecznie o wygranej zadecydowała oryginalność wybranego słowa i ciekawe uzasadnienie.

Mam zatem zaszczyt ogłosić, że urodzinowe kubki termiczne Translite powędrują do:
pani Magdaleny Kepy.
pana Krzysztofa Matusiaka,
i pani Emilii Rakoczy!
Zwycięzców konkursu proszę o kontakt w sprawie wysyłki nagrody!

Jednocześnie wszystkim 96 osobom bardzo dziękuję za udział i zachęcam do odwiedzania bloga www.translite.pl.

Recenzja polsko-angielskiego i angielsko-polskiego Podręcznego słownika medycznego

Słownik medyczny Wydawnictwa Lekarskiego PZWLCzas wrócić do blogowania po dłuższej przerwie urlopowej. Dzisiaj chciałabym zrecenzować elektroniczny polsko-angielski i angielsko-polski Podręczny słownik medyczny Wydawnictwa Lekarskiego PZWL. Słownik ten jest oparty na wydaniu książkowym autorstwa Przemysława i Piotra Słomskich i według informacji podanych na stronie wydawnictwa zawiera około 100 000 haseł.

Zacznę od strony technicznej. Jak wspomniałam, słownik jest elektroniczny i po jego zakupie można go od razu pobrać ze strony producenta, a kod licencyjny otrzymujemy e-mailowo. Jestem zdecydowaną zwolenniczką takiego rozwiązania, ponieważ umożliwia to uzyskanie szybkiego dostępu do przydatnego słownika, gdy mamy do wykonania ekspresowe tłumaczenie. Ponadto na półce nie kurzy się pudełko ani płyta CD (dodatkowy plus za ekologię).

Sama aplikacja prezentuje się zaskakująco atrakcyjnie w porównaniu na przykład ze słownikami firmy LexLand czy wydawnictwa PWN. Szczerze mówiąc, to obawiałam się nawet tej atrakcyjności, gdyż niekiedy większa ilość graficznych „fajerwerków” wiąże się ze zmniejszoną efektywnością użytkowania i zawieszaniem się programów. Jak do tej pory ani razu nie wystąpiły u mnie żadne błędy, ale przyznaję, że mam bardzo mocny komputer.

Z atrakcyjnym wyglądem programu wiąże się jednak pewna wada, a mianowicie brak możliwości dowolnej regulacji wielkości okna i przypinania go do krawędzi ekranu, z czego stale korzystam. Okno może być rozciągnięte na pełny ekran, ale w najmniejszej postaci zajmuje 1/4 jego powierzchni.

Jak widać na zrzucie ekranu, w lewym górnym rogu okna znajduje się wyszukiwarka terminów z możliwością uruchomienia klawiatury ekranowej, na której dostępne są m.in. łacińskie symbole, rozszerzenia IPA i polskie znaki diakrytyczne. Poniżej wyszukiwarki znajdziemy opcje wyszukiwania, gdzie możemy skonfigurować wyszukiwanie tylko pełnych wyrazów, uwzględnianie wielkości znaków oraz to, jakie elementy słownika mają być przeszukiwane. Poniżej listy terminów znajdują się opcje dodaj i usuń hasło przeznaczone dla tych, którzy chcą samodzielnie rozbudować słownik. Dla mnie jest to opcja raczej nieprzydatnIle miejsca zajmuje słownik PZWL na ekranie?a, bo przede wszystkim rozbudowuję mój glosariusz medyczny w programie Trados Studio. W prawym dolnym rogu znajdują się przyciski umożliwiające kopiowanie hasła, jego wydruk i edycję, przy czym edytować można tylko hasła własne. Szkoda, że nie ma możliwości edycji istniejących haseł, chociażby w trybie dodawania notatek, tak jak funkcjonuje to w słowniku PWN-u. Notatki ogólne można dodawać za pomocą opcji Informacje i notatki (skrót F1). Tam też znajdziemy informacje o zastosowanych skrótachpiśmiennictwie. Drukowane hasła zajmują dużo miejsca na stronie, także raczej ściągawki na egzamin z nich nie zrobimy ;-). W ustawieniach słownika nie znajdziemy zbyt wiele opcji umożliwiających dostosowanie pracy z programem. Jest możliwość dodania do programu dodatkowego słownika, co daje nadzieję, że wydawnictwo PZWL wyda słowniki także w innych językach. Mnie osobiście brakuje możliwości skonfigurowania słownika tak, aby po uruchomieniu dostępna była ta kombinacja językowa, z której ostatnio korzystałam. Gdy przez 3 tygodnie pracowałam na jednym angielsko-polskim projekcie i codziennie uruchamiałam słownik, irytowało mnie, że zawsze po pierwszym wprowadzeniu hasła, okazywało się, że muszę jeszcze przestawić język. Oczywiście zajmuje to mniej niż sekundę, ale wygoda użytkownika jest najważniejsza, prawda?

Przejdźmy teraz do kwestii wyszukiwania haseł. Jest to zdecydowanie mocna strona tego słownika. Domyślnie słownik jest tak skonfigurowany, aby przeszukiwać nie tylko hasła, lecz także podhasładefinicje, co znacząco zwiększa nasze szanse na doszukanie się terminu lub czegoś, co pomoże nam domyśleć się, o co chodzi w tekście wyjściowym. Po wpisaniu poszukiwanego słowa program wyświetla wszystkie hasła, w których występuje dane słowo lub jego część. Niestety położenie tego słowa w haśle nie jest w żaden sposób oznaczone, co powoduje, że niekiedy musimy przestudiować całą listę wyrazów w poszukiwaniu tego, co też tam program odnalazł. Brakuje mi tu opcji wyszukiwania w bieżącym haśle znanego ze słowników PWN-u lub, co byłoby nawet wygodniejsze, podkreślenia wystąpień wyszukiwanego hasła. Nie zaszkodziłoby również rozwinięcie skróconych terminów. Rozumiem, że jest to rozwiązanie żywcem przeniesione ze słownika papierowego, ale w przypadku słowników elektronicznych nie ma ono zastosowania. Cieszy mnie natomiast to, że hasła ułożone są w kolumnie, jedno pod drugim, a nie w trybie tekstu ciągłego, tak jak w słownikach PWN-u. Nie wiem, jak wygląda wydanie papierowe słownika, ale w przypadku słownika komputerowego takie rozwiązanie wydaje mi się dużo bardziej przejrzyste.

Jeśli chodzi o treść, to do tej pory nie zauważyłam żadnych błędów czy literówek. Sprawdzane przeze mnie terminy występowały także w tekstach paralelnych dostępnych w internecie. Oczywiście lepiej zawsze się upewnić, czy dane terminy są ekwiwalentne w kontekście naszego tłumaczenia, ale jest to zasada, którą warto stosować w przypadku wszystkich słowników. Z pewnością warto by rozszerzyć słownik o terminy związane z nowymi technologiami, np. obrazowaniem, oraz zwiększyć liczbę terminów dotyczących substancji (lub wydać słownik farmaceutyczny).

Słownik jest dostępny w cenie 179 zł, przy czym można uzyskać zniżkę po zarejestrowaniu się na stronie wydawnictwa. Jest to wyższa kwota niż w przypadku słownika papierowego (cena w promocji 137,03 zł), co nieco dziwi, biorąc pod uwagę koszt druku. Należy chyba przyjąć, że płacimy dodatkowo za wygodę. Niemniej jednak jest to program, który warto nabyć, jeśli tłumaczymy teksty medyczne, prowadzimy kursy językowe z lub uczymy się języka angielskiego z tej dziedziny. Moja ocena to mocne 4+.

A czy Wy korzystacie z tego słownika lub innego słownika specjalistycznego, który jest godny polecenia? A może macie jakieś uwagi dotyczące użytkowania słowników elektronicznych? Co jest dla Was najważniejsze i co decyduje o zakupie?

Łacińskie skróty w języku angielskim i ich tłumaczenie

Witam po świątecznej przerwie. Pierwszy wpis w nowym roku chciałabym poświęcić zagadnieniu łacińskich skrótów w języku angielskim. Chociaż w źródłach, które przejrzałam, przygotowując ten wpis, dominuje opinia, że najlepszym sposobem na poprawne stosowanie łacińskich skrótów w języku angielskim jest ich unikanie, w tekstach, które tłumaczę, pojawiają się one bardzo często. Jeśli jednak będziecie tworzyć własny tekst w języku angielskim, przyjmijcie, że nadmierne usianie go łacińskimi skrótami (nie licząc bibliografii) będzie uznawane za objaw buractwa, zwłaszcza jeśli tekst nie będzie np. akademicki czy techniczny. Używając łacińskich skrótów w języku angielskim, należy zwrócić uwagę na cztery kwestie: znaczenie skrótu, jego zapis, wymowę (gdyby przyszło nam odczytywać nasze dzieło na głos) i zastosowanie innych znaków interpunkcyjnych. W poniższej tabeli z najpopularniejszymi łacińskimi skrótami stosowanymi w języku angielskim dodałam rówież kilka uwag dotyczących ich tłumaczenia na język polski.

Łacińskie skróty w języku angielskim

SkrótZnaczenieZapisWymowaInterpunkcjaTłumaczenie
e.g.Łac. exempli gratia, po angielsku for example lub for instance. Nie mylić z i.e. Listy rozpoczynające się od e.g. nie powinny kończyć się skrótem etc., ponieważ samo e.g. sugeruje, że lista nie jest wyczerpująca.Dwie kropki, bez spacji między literami, małe litery.Bez rozwijania czytamy [iii dżii], jeżeli chcemy rozwinąć możemy wymawiać [egzempli greszia/egzempli gratja], a najwygodniej moim zdaniem powiedzieć for instance, for example lub for the sake of example.Po e.g. zawsze występuje przecinek.Skrót np. i jego rozwinięcie. W języku polskim nie stawiamy po skrócie np. przecinka.
etc.Łac.et cetera, po angielsku and so on lub and so forth.Uwaga na kolejność literek – w angielskich tekstach często pojawia się błędny zapis.[Et setra], częstym błędem jest wymowa [ex setra].Jeżeli etc. umieszczamy na końcu listy składającej się z co najmniej dwóch elementów, należy przed skrótem postawić przecinek.itd./itp. Ale uwaga: w języku polskim przecinka w wyliczeniach przed tymi skrótami NIE STAWIAMY! Jest to kalka z angielskiego!
i.e.Łac. id est, po angielsku that is/in other wordsNależy pamiętać o prawidłowym postawieniu kropek i braku spacji.[Id est], ewentualnie odczytujemy po angielsku that is.Zawsze stawiamy po i.e. przecinek!Skrót tj.
cf.Łac. confer, które po angielsku oznacza compare (porównaj). Uwaga cf. można stosować tylko do przytaczania opinii autorów, które są niezgodne z przedstawionym wcześniej twierdzeniem. Jeżeli przytaczamy opinie, które są podobne, używamy see lub see also.Kropka po całym skrócie.Słownik Oxford Advanced Learners podaje wymowę [sii ef], natomiast można też ten skrót odczytywać po angielsku jako compare with lub po łacinie jako confer.Bez przecinka po skrócie.Skrót por. lub całe słowo porównaj.
Jak stosować, zapisywać, wymawiać i tłumaczyć łacińskie skróty używane w języku angielskim.

Informacje o innych łacińskich skrótach możecie znaleźć na stronach, z z których m.in. korzystałam, przygotowując ten wpis:

 

Wesołych Świąt! Merry Christmas! Frohe Weihnachten!

Wesołych Świąt

Wesołych Świąt i szczęśliwego Nowego Roku!

Merry Christmas and a happy New Year!

Frohe Weihnachten und ein gutes neues Jahr!

 

Jak wymawiać angielskie wyrazy zaczynające się na litery „au-”?

Fragment obrazu "Krzyk" Edwarda Muncha

Dzisiaj chciałabym omówić kolejną łatwą do zapamiętania zasadę, dzięki której można szybko i skutecznie poprawić wymowę w języku angielskim. Poza naprawdę nielicznymi wyjątkami we wszystkich angielskich słowach zaczynających się od au wymawiamy długie o, które w transkrypcji fonetycznej zapisuje się w następujący sposób /ɔː/. Jest to raczej prosty do wymówienia dźwięk, przy którym zaokrąglamy usta, i występuje na przykład w słowie law (wymowa w wersji łopatologicznej: looooo). Skoro jest to takie proste i oczywiste, to dlaczego o tym piszę? Otóż, wbrew pozorom ze względu na wpływ języka polskiego bardzo często popełniamy błędy w wymowie takich słów. Weźmy na przykład robiące wielką karierę w korporacjach (często kosztem swojskiej kontroli) słówko audyt. Kto z nas nigdy nie pomylił się i nie powiedział z rozpędu po angielsku ałdit? A tu mamy /ˈɔːdɪt/, w dodatku z akcentem, czyli tym bardziej należy to o podkreślić (ooodit). Często używanych słów zaczynających się od au jest całkiem sporo i użytkownicy angielskiego ze wszystkich branż mogą się na nie natknąć. Poniżej kilka przykładów:

  • Australia (możliwe też krótkie o na początku, ale O!)
  • Austria (jak wyżej)
  • automatic (i wszystkie inne słowa z prefiksem auto-)
  • autumn (jesień)
  • audio (może być ciężko się przestawić :))
  • August
  • auspices (auspicje)
  • austerity (np. w wyrażeniu austerity measures oznaczającym środki oszczędnościowe – w dobie kryzysu, używając sformułowania modowych blogerów, absolutny must have; może być też krótkie o)
  • author
  • autism (autyzm)
  • autobiography
  • auxiliary (pomocniczy)

Przeglądając słownik, aby znaleźć jakiekolwiek wyjątki, zauważyłam w zasadzie trzy: aubergine (bakłażan,  /ˈəʊbə(r)ˌʒiːn/ czyli z takim niby na początku), aunt (ciotka wymawiana przez a, /ɑːnt/) i „swojskie” au pair (/ˌəʊ ˈpeə(r)/, czyli tak jak bakłażan przez ).

Pamiętajmy więc, aby następnym razem, gdy do drzwi firmy zapuka audytor, aby sprawdzić, jak tam nasze normy, szczerze wyrazić swoje zaskoczenie i wykrzyknąć OOOO-dit time!

Jak wymawia się słowo „certificate”?

Co za kit mi tu Pani wciska?

 

Co za kit mi tu Pani wciska?

Jak wymawiać słowo certificate

Każda osoba ucząca się języka obcego chciałaby, aby jej wymowa była jak najbardziej zbliżona do wymowy rodowitego użytkownika danego języka. Niektórym przychodzi to bardzo łatwo, a innym trochę trudniej. Jest jednak kilka łatwych do zapamiętania zasad, które pozwalają szybko i znacząco poprawić jakość naszej wymowy w języku angielskim W dzisiejszym wpisie chciałabym omówić zasadę, dzięki której będziecie mogli zabłysnąć swoją perfekcyjną wymową angielskich słów zakończonych na -ate.

Z mojej kilkuletniej obserwacji (nie tylko nauczycielskiej) wynika, że bardzo kłopotliwym wyrazem, który jednocześnie często pojawia się w kontekście języka angielskiego, jest rzeczownik certificate (certyfikat, świadectwo). Coraz większa liczba osób w Polsce może pochwalić się certyfikatami First Certificate in English, Certificate in Advanced English i Certificate of Proficiency in English, warto więc zadbać o prawidłową wymowę tego słowa.

Zasada jest następująca:

Jeżeli angielskie słowo jest zakończone na -ate i jest to czasownik, wówczas przyrostek ten wymiawiamy w następujący sposób: /ejt/. W transkrypcji fontetycznej, stosowanej w słownikach, zapisuje się taką wymowę jako /eɪt/.

Jeżeli angielskie słowo jest zakończone na -ate i jest to rzeczownik lub przymiotnik, wówczas przyrostek ten wymiawiamy tak : /yt/. W transkrypcji fonetycznej zapisuje się taką wymowę za pomocą tak zwanego znaku schwa  Ə (który jest szalenie popularnym symbolem marketingowym w branży językowej) i wtedy trakskrypcja takiej końcówki wygląda tak: /ət/. Dlatego też rzeczownik certificate wymawiamy w następujący sposób: /sə(r)ˈtɪfɪkət/ i nie ma tam żadnego /ejt/ na końcu.

Ponadto wielosylabowe słowa zakończone na -ate bez względu na to, czy są to rzeczowniki, czasowniki czy przymiotniki, są zawsze akcentowane na trzecią sylabę od końca!

Jeżeli jednak dane słowo ma tylko jedną sylabę, wtedy jego końcówka zawsze będzie wymiawiana jako /eɪt/, tak jak w wyrazach date, fateplate.

Trzeba też pamiętać, że niektóre wyrazy zakończone na -ate mogą być zarówno czasownikami, jak i rzeczownikami. Słowo certificate jest również takim przypadkiem, ponieważ istnieje czasownik certificate (wystawiać zaświadczenie, nie mylić ze słowem certify, które znaczy uwierzytelniać, poświadczać), który jest zgodnie z powyższymi zasadami wymawiany z  /eɪt/ na końcu.

Uwaga chemicy i medycy! Od powyższych reguł są pewne wyjątki. Na przykład dostarczające nam energię węglowodany – carbohydrate /ˌkɑː(r)bəʊˈhaɪdreɪt/ i to, o czym każdy chłopiec powinien pamiętać, czyli prostata – prostate /ˈprɒˌsteɪt/.

Na koniec kilka przykładów:

 

Wymowa słów zakończonych na -ate

Jak wymawiamy angielskie słowa zakończone na -ate

A więc pamietajmy: Every employer appreciates [ejt] foreign language certificates [kyts]!

 

Warsztaty STP – Umowy cywilnoprawne w języku angielskim i w języku polskim

Certyfikat ze szkolenia STP

Dzisiejszy wpis cCertyfikat ze szkolenia STPhciałabym poświęcić warsztatom terminologiczno-tłumaczeniowymUmowy cywilnoprawne w języku angielskim i w języku polskim, w których miałam okazję wziąć udział w zeszłą sobotę. Szkolenie zostało zorganizowane przez Stowarzyszenie Tłumaczy Polskich, a prowadził je Tomasz Żebrowski, doświadczony tłumacz tekstów prawniczych i wykładowca.

W pierwszej części warsztatów krótko omówiliśmy dwa glosariusze terminów z zakresu prawa rzeczowego i prawa zobowiązań (które mam zamiar w wolnej chwili przekształcić na postać elektroniczną i podłączyć do memoQ i Tradosa Studio) oraz makrostrukturę umów angielskich i polskich. Porównując elementy umów polskich i angielskich, pan Tomasz Żebrowski zwrócił nam uwagę na to, że coraz częściej polskie umowy się anglicyzują, co przejawia się na przykład dodawaniem przed obowiązkami stron preambuły (ang. recitals), która najczęściej po angielsku zaczyna się od słowa whereas (na język polski można je przetłumaczyć np. jako zważywszy, że). Moim zdaniem nie można wykluczyć tu też wpływu struktury (i stylistyki) dokumentów unijnych. Wiele z nich, np. rezolucje Parlamentu Europejskiego, zawierają preambuły rozpoczynające się od whereas, które na język polski są tłumaczone jako mając na uwadze, że.

Drugim ciekawym spostrzeżeniem, które może się przydać każdemu, kto od czasu do czasu zawiera jakąś umowę cywilną, jest to, że w języku polskim dopuszcza się dwa sposoby tworzenia nazw umów: umowa czegoś lub umowa o coś. W tym kontekście przypomniała mi się dyskusja na studiach podyplomowych, a konkretnie na zajęciach dotyczących kodeksu spółek handlowych, na temat poprawności formy umowa zlecenie.  Biorąc pod uwagę wcześniej opisaną zasadę, taka forma jest nieprawidłowa i należy powiedzieć umowa zlecenia. Ale… Jeżeli napiszemy umowa-zlecenie, tj. umieścimy łącznik między obiema częściami, wówczas taka forma będzie jak najbardziej poprawna i będzie oznaczać, że umowa jest również zleceniem (będą to dwa równoważne człony). Ten temat był poruszany w Poradni językowej PWN i na stronie Obcy język polski.

W czasie drugiej części spotkania tłumaczyliśmy i omawialiśmy niektóre klauzule umowne m.in. klauzulę siły wyższej (force majeure), klauzulę o zachowaniu poufności (confidentiality), klauzulę salwatoryjną inaczej rozdzielności postanowień umowy (severability), a także fragmenty umów najmu i umowy o dzieło. Przy tej okazji pan Tomasz Żebrowski apelował do nas o pamiętanie o tym, że język polski jest językiem fleksyjnym i dlatego przypadki muszą się zgadzać! Chodzi przede wszystkim o związek rządu między określanym czasownikiem a rzeczownikiem. Z jego powodu angielskiego how to prevent and cure hangover nie możemy przetłumaczyć po prostu jako jak zapobiegać i leczyć kaca, a przecież aż się prosi, żeby tak napisać. Czasownik zapobiegać łączy się z celownikiem, a leczyć z biernikiem, a zatem poprawna forma to na przykład: jak zapobiegać kacowi i go leczyć. Już nie tak zwięźle i zgrabnie jak po angielsku, prawda? Ale nie ma zmiłuj! Poradzenie sobie ze związkiem rządu to jedna z największych trudności w tłumaczeniu na język polski, ale za to jeżeli jest on użyty poprawnie, wszystko w tekście polskim jest zrozumiałe, czego nie można moim zdaniem powiedzieć o niektórych tekstach angielskich z wyliczanką czasowników o często synonimicznym znaczeniu. Z pewnością powrócę jeszcze do tematu związku rządu w jednym z kolejnych postów, gdyż nie tylko tłumacze powinni o nim pamiętać!

Kolejną ciekawostką związaną z tłumaczeniami umów (w tym przypadku nie tylko cywilnych) jest słowo execution. Z tego, co dowiedziałam się na szkoleniu, wbrew dość powszechnemu przekonaniu contract execution miałoby wcale nie oznaczać wykonania umowy, a jej sporządzenie! W Słowniku terminologii prawniczej i ekonomicznej Wiedzy Powszechnej z 2007 r. termin to execute a contract jest tłumaczony jako a) wykonać umowę i b) sporządzić umowę, czyli obejmuje oba te znaczenia. Z kolei w The Law Dictionary bazującym na Black’s Law Dictionary termin execution jest wyjaśniony w następujący sposób:

What is EXECUTION?

The completion, fulfillment, or perfecting of anything, or carrying it  intooperation and effect. The signing, sealing, and delivery of a deed. The  signing andpublication of a will. The performance of a contract according to its  terms.In practice. The last stage of a suit, whereby possession is obtained of  anythingrecovered. It is styled “final process,” and consists In putting the  sentence of the law in force. 3 Bl. Comm. 412. The carrying intoeffect of the  sentence or judgment of a court, U. S. v. Nourse, 9 Pet. 28, 9 L. Ed.  31;Griffith v. Fowler, IS Vt. 394; Pierson v. Hammond. 22 Tex. 5S7; Brown v. U.  S., 0 Ct.CI. ITS: Ilurlhutt v. Currier. 08 N. II. 94, 38 Atl. 002; Darby v.  Carson, 9 Ohio, 149.Also the name of a writ issued to a sheriff, constable, or  marshal, authorizing andrequiring him to execute the judgment of the court.At  common law, executions are said to be either final or quousque; the former,where  complete satisfaction of the debt is intended to be procured by this process;  thelatter, where the execution is only a means to an end, as where the defendant  isarrested on ca. sa.In criminal law. The carrying into effect the sentence of  the law by the infliction ofcapital punishment 4 Bl. Comm. 403; 4 Steph. Comm.  470.It is a vulgar error to speak of the “execution” of a convicted criminal. It  is the sentenceof the court which is “executed;” the criminal is put to death.In  French law. A method of obtaining satisfaction of a debt or claim by sale of  thedebtor’s property privately, f. e., without judicial process, authorized by  the deed oragreement of the parties or by custom ; as, in the case of a  stockbroker, who may sellsecurities of his customer, bought under his  instructions or deposited by him, toindemnify himself or make good a debt Arg.  Fr. Merc. Law, 557.

What is EXECUTION? definition of EXECUTION (Black’s Law Dictionary)

Fragmenty, które podkreśliłam, wskazują, że wykonanie umowy również można by przetłumaczyć jako execution. Myślę jednak, że warto odróżnić od siebie te dwa terminy i używać execution, gdy mówimy o sporządzaniu umowy, a performance, gdy mowa jest o jej wykonaniu. Może się przecież zdarzyć, że w umowie będzie mowa o tych dwóch etapach.

Jak, mam nadzieję, widać z powyższego wpisu, szkolenie było bardzo rozwijające. Oczywiście jest to tylko niewielka część poruszonych w jego trakcie problemów tłumaczeniowych związanych z umowami cywilnymi. Przy okazji przygotowywania się do egzaminu na tłumacza przysięgłego z pewnością jeszcze nieraz zajrzę do notatek z tych warsztatów i przy okazji poruszę inne ciekawe zagadnienia na blogu. Nie chcę jednak odbierać całej przyjemności tym koleżankom i kolegom po fachu, którzy zdecydują się jeszcze kiedyś wziąć w nim udział. Naprawdę warto!